Φιλική εταιρεία: To εμπορικό management στην υπηρεσία του αγώνα για την εθνική παλιγγενεσία
Η Φιλική Εταιρεία ήταν μια μυστική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό της Ρωσσίας από τρείς εμπόρους: τον Νικόλαο Σκουφά, τον Αθανάσιο Τσακάλωφ και τον Εμμανουήλ Ξάνθο. Σκοπός της ήταν η προετοιμασία της επανάστασης των Ελλήνων για την απελευθέρωση του γένους από την Οθωμανική αυτοκρατορία.
Ιδιαίτερο συμβολισμό έχει η ημερομηνία της ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας το έτος 1814 στις 14 Σεπτεμβρίου, όπου εορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Η επιλογή της ημερομηνίας αυτής έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα, αφού υποδεικνύει πως ο στόχος της Φιλικής Εταιρείας ήταν διπλός: εθνικός και θρησκευτικός, καθότι συμβόλιζε και την ‘ύψωση’, δηλαδή την ‘ανάσταση’ του ελληνικού γένους από το ζυγό των Τούρκων.
Η εταιρεία είχε αυστηρό ιεραρχικό πλαίσιο και πυραμιδοειδή οργανωτική δομή. Στην κορυφή υπήρχε η Αόρατος Αρχή την οποία κανένας δεν κατονόμαζε. Η Φιλική Εταιρεία φρόντιζε για την μύηση όσο το δυνατόν περισσοτέρων Ελλήνων, είτε του Ελλαδικού χώρου είτε της διασποράς, με σκοπό την εθνική εξέγερση. Η διαδικασία της μυήσεως ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη έτσι ώστε να μη διαρρεύσει η ηγεσία της εταιρείας καθώς και η ταυτότητα των υπολοίπων μελών στους εχθρούς του γένους.
Η μύηση γινόταν με τον όρκο του κατηχουμένου στο Ευαγγέλιο και την τελούσε κληρικός-μέλος επίσης της Φιλικής εταιρείας. Η φιλοπατρία του υποψηφίου αποτελούσε τον πιο σημαντικό παράγοντα για την μύηση του στην οργάνωση. Η εταιρεία συνέλλεγε επίσης χρήματα με τα οποία αγόραζε οπλισμό και πολεμικό υλικό για τις ανάγκες του αγώνα καθώς επίσης και καράβια με κανόνια και πολεμιστές.
Όλα τα μέλη της οργάνωσης είχαν εφοδιαστικό υλικό της εταιρείας γραμμένο με κωδικοποιημένη γραφή-σύμβολα καθώς επίσης και μυστικά έγγραφα που αποτελούσαν την ταυτότητα του κάθε μέλους. Επίσης το κάθε μέλος είχε το δικό του μοναδικό ψευδώνυμο και μυστική υπογραφή. Τα μέλη της οργάνωσης δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους και επικοινωνούσαν μέσω γραμμάτων με τη βοήθεια συνθηματικών φράσεων σε κωδικοποιημένη γραφή και κωδικοποιημένο αλφάβητο. Όλοι αυτές οι διαδικασίες κρυπτογράφησης και αναγνώρισης ήταν που διατήρησαν μέχρι τέλους αλώβητη τη Φιλική εταιρεία και την επανάσταση του έθνους.
Το 1818 η εταιρεία μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη, πρωτεύουσα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, λόγω της παρουσίας πολυπληθούς και ακμάζουσας Ελληνικής παροικίας στην Πόλη. Σκοπός ήταν η μύηση τόσο της παροικίας όσο και των Ελλήνων που περνούσαν από το σταυροδρόμι της Κωνσταντινούπολης.
Το 1820 αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας ορίστηκε ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, στρατηγός και υπασπιστής του τσάρου της Ρωσσίας, ύστερα από την άρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια-υπουργού εξωτερικών της Ρωσσίας. Κρατούνταν επτασφράγιστο μυστικό η ηγεσία της Φιλικης εταιρείας καθώς δεν έπρεπε να μαθευτεί τίποτα τόσο από τους Τούρκους όσο και από τις χώρες της Ιεράς συμμαχίας που δεν επιθυμούσαν εξεγέρσεις έπειτα από τους Ναπολεόντιους πολέμους που είχαν ταλανίσει την Ευρώπη.
Ένα σημαντικό επίσης γεγονός αποτελεί το ότι η Εταιρεία απευθυνόταν προς όλους τους Έλληνες ανεξαρτήτως κοινωνικών τάξεων της εποχής όπως τους προκρίτους, τους κληρικούς, τους εμπόρους, τους μορφωμένους, τους αγράμματους, τους αγρότες, κτηνοτρόφους, τους κλέφτες και αρματολούς, το λαό.
Στην οργάνωση μυήθηκαν ο Παπαφλέσσας, ο Κολοκοτρώνης, ο μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Ανδρέας Ζαΐμης, ο Ανδρέας Λόντος, οι οπλαρχηγοί Ιωάννης Φαρμάκης και Γεωργάκης Ολύμπιος και ο μεγαλέμπορος Παναγιώτης Σέκερης Οι προετοιμασίες για την μεγάλη επανάσταση σταδιακά εντείνονταν και τελικά ξεκίνησαν ταυτόχρονα από τη Μολδοβλαχία και την Πελοπόννησο ώστε να διασπαστεί ο Οθωμανικός στρατός.
Η έκρηξη της επανάστασης ορίστηκε η 25 Μαρτίου 1821 επισήμως σε όλη την Ελλάδα και αυτό αποφασίστηκε στη μυστική συνάντηση των σπουδαίων προσωπικοτήτων της Επανάστασης στη μονή της Αγίας Λαύρας παρουσία του Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανού ο οποίος ύψωσε το λάβαρο του αγώνα και ευλόγησε τα ιερά όπλα. Αποτελεί επίσης συμβολισμό η ημερομηνία της 25 Μαρτίου αφού τότε εορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και με αυτό τον τρόπο παρομοιάζεται το χαρμόσυνο μαντάτο της απελευθέρωσης του γένους από το ζυγό.
